Nijverheid:
Erfgoed:
 |
Wanneer de vissersboten binnenvoeren, stonden de pellers al te wachten op de garnaalvangst.
Thuis kwamen mannen, vrouwen of kinderen bij elkaar om te pellen.
Hoe meer zielen rond de tafel, hoe gezelliger en des te sneller het werk vooruitging.
Bij laagtij kwam de haven droog te liggen.
Pellers waren afhankelijk van het binnenvaren van de vissersboten en dat gebeurde volgens de getijden van de Schelde. Het moment waarop de vissersboten naar de haven terugkeerden, varieerde.
De ene keer was dit vroeg, de andere keer laat.
Uit een kilo garnalen haalde een goede peller zo'n vierhonderd gram. Over de juiste peltechniek bestond er geen consensus. Iedereen had zijn methode en oefening baarde kunst. Gemiddeld pelde een volwassene tien kilo garnalen. Kinderen verwerkten kleinere hoeveelheden. De vergoeding gebeurde volgens het gewicht.
Per per kilo verdiende je toen vijftien frank en per honderd gram extra werd je bijbetaald. Hoe meer gewicht boven de kilo, hoe profijtiger.
Daarom legden de pellers wel eens een valse bodem in de emmer.' De opdrachtgevers controleerden wel streng op de deskundigheid van het pellen: garnaal die nog restanten van de schaal vertoonde, keerde onherroepelijk terug.
Aanvankelijk werd er geengarnaal gevist noch gepeld tussen december en maart.
Gaandeweg viste men het jaar rond en het pellen volgde.
In de jaren 1990 verbood Volksgezondheid het garnaalpellen in huiselijke kring.
Een stukje thuisvlijt ging verloren, net als de sociale functie die het vervulde.
Tijdens het gezellig samen wachten aan de kade, wisselden garnaalpellers nieuwtjes uit.
Thuis zaten gezinnen uren zingend of pratend te pellen rond de keukentafel. Veel pellers kijken er met nostalgie op terug.
 |
 |
Al draaide garnaalpellen niet alleen om gezelligheid. Voor wie een zeer laag inkomen had, was het vaak een bittere noodzaak om te kunnen overleven.
Meer dan één keer was de natuur ongenadig hard voor de polder en zijn bewoners. Enkele memorabele overstromingen sinds het ontstaan van de polders zijn de Sint-Elizabethsvloed in 1404 en de Allerheiligenvloed van 1570. Recenter, op 12 en 13 maart 1906, sloeg een grillige Noordzeestorm een bres in de dijken aan de linker Scheldeoever. Melsele werd daarbij zeer zwaar getroffen: er vielen dodelijke slachtoffers.
Op zaterdag 31 januari 1953 kondigde zich een nieuw rampscenario aan. Een noordwestenwind, springtij en aanhoudende regen zetten enorme druk op de dijken. In de vroege ochtend van zondag 1 februari begaf de Scheldedijk te Kallo het. In geen tijd stond de Kallopolder onder water.
s' Middags brak de dijk aan de Zandbaan door. In Zwijndrecht vernielde het water op meerdere plaatsen de dijk.
Een deel van Melsele vooral in de omgeving van de Smoutpot liep onder.
De grootte van de garnalen hing af van het tijdstip waarop garnaal werd gevangen. 's Winters waren garnalen dikker dan 's zomers.
Pellers waren afhankelijk van het binnenvaren van de vissersboten en dat gebeurde volgens de getijden van de Schelde.
Het moment waarop de vissersboten naar de haven terugkeerden, varieerde. De ene keer was dit vroeg, de andere keer laat.
Kieldrecht speelde een historische rol als havendorp met garnaalvissers, leurders én pellers
"De geirnoart is daar"
Noordzeegarnalen worden dan wel vlakbij gevangen, toch leggen ze vaak heel wat kilometers af voor ze in de winkel terechtkomen.
De zeediertjes worden na vangst immers verscheept naar Marokko om daar te worden gepeld en vervolgens in onze winkels te belanden.
Maar dat systeem staat vandaag onder druk, nu Marokko nog in de ban is van erg strenge coronamaatregelen.
De grootste Belgische garnalengroothandel Van Biesen & Pieters uit Sint-Gillis-Waas laat 99% pellen in Marokko, de overige 1 % wordt ongepeld verkocht. De roots van dit bedrijf liggen overigens in Kieldrecht. Gabriël De Maeyer ventte garnalen met zijn bakfiets en later installeerde hij een garnaalwinkel in een oude slagerij.
 |
Zijn dochter Liliane stapte mee in het bedrijf tot Johan Pieters en Gaby Van Biesen het overnamen en verder uitbouwden. Het bedrijf heeft sinds 2003 zijn eigen pelstation in de Marokkaanse stad Tanger onder ( de naam Crangomar. Daar werken honderden pelsters. Ook de jongste jaren diende zich een nieuwe Belgische speler aan die Noordzeegarnalen in eigen beheer laat pellen in de Maghreb-landen: Premium Seafood, gevestigd in het vismijnpark te Zeebrugge. Premium Seafood werd in februari 2011 gelanceerd door ondernemer David Everix via de overname van Zeevisgroothandel Gerrit bvba. David Everix leerde de 'stiel' bij M. Praet bvba, het bedrijf van zijn moeder Myriam Praet, dat vandaag wordt verdergezet door zijn zus; Annelies Everix. Dat is allemaal ooit anders geweest toen Kieldrecht nog zo wat een klein Mekka' was van garnalenvissers, leurders en ook pellers.
Tot pakweg 25 jaar geleden werd in de dorpen aan de Schelde inderdaad driftig gepeld en misschien nog meer dan aan de kust. Petrus Praet was decennia lang actief als garnaalvisser op de Schelde en over deze telg van de legendarische vissers familie Praet, waarvan de roots' met Adriaus Praet teruggaan tot in 1603, zijn in ons “De Koerier” de voorbije decennia al tientallen artikels verschenen. "Niet alleen gingen veel mensen leuren met garnalen om een centje bij te verdienen, ook waren er heel wat vrouwen die dag in dag uit garnalen
pelden. Zelfs mannen deden dat, net voor ze naar hun werk vertrokken en ook de kinderen werden ingezet", liet Petrus in ons blad optekenen.
Petrus schoondochter Nancy Dillis, echtgenote van Peter Praet die in 2011 stopte als beroepsvisser, vertelt dat ook zij als kind een handje moest toesteken. "Als de vissers hun garnalen brachten, riep mijn moeder "de geirnoart is daar" en dan moesten we komen. We kregen elk een papkommetje en dat moesten we helemaal gevuld krijgen vooraleer we mochten gaan spelen. En hoe ouder je werd, hoe meer we moesten pellen. Als ik van school af was, dan begon ik te pellen om zes uur 's ochtends tot twaalf uur. Ik heb dat gedaan totdat ik
trouwde. Ja, er werd hier wat afgepeld in Kieldrecht. Sommigen hebben er zelfs hun eigendom mee verdiend. Een vrouw pelde gemiddeld tien kilo per dag, dat waren zo twee emmers vol."
De schoonvader van Nancy, Petrus Praet, heeft dus liefst vijftig jaar op de Schelde op garnaal gevist. Ook dit liet hij eerder optekenen in ons blad: "Zoals zoveel andere vissersfamilies in de streek legden we ons ook op de verwerking en de verkoop van de garnaal toe. Een deel verkochten we aan een groothandel in Antwerpen, een ander deel werd door leurders aan de man gebracht. Dat waren mensen van het dorp die met fietsen, karren, kruiwagens gingen venten. Zo kwamen onze garnalen in Klein-Brabant, Sint-Niklaas en zelfs in de Kempen terecht.
Onze tante, Martha Praet, ging alle dagen op pad, weer of geen weer. Leuren was haar leven. Het mocht regenen dat het goot, ze klom op haar fiets, de garnalen in een mand op een staander, en weg was ze, gekleed in oliepak en met een zuidwester op haar hoofd" .
De reuzin van Kieldrecht, Lodde, werd trouwens genoemd naar een van de laatste en bekendste Kieldrechtse garnaalleursters, die in de jaren 1960 overleed.
 |
 |
| Reuzin Lotte | Midden op de foto wereldkampioen garnaalpellen |
|---|
Ze werd ontworpen door kunstenaar Robert Taylor, gemaakt door Jo Bocklandt en aangekleed door Bea Quintelier.
Lodde werd gedoopt op 2 oktober 1994 als laatst toegevoegde reus van de gemeente Beveren.
- Je herkent haar aan haar kenmerkende mand met garnalen en een maatbeker.
- Wereldkampioenschap garnaalpellen
Na het startschot van de burgemeester hebben de deelnemers tien minuten de tijd om zoveel mogelijk grijze garnalen van hun bord te pellen en het vlees in hun eigen glas te verzamelen. Na afloop controleert en zuivert de jury de glazen op achtergebleven schalen om oneerlijk voordeel te voorkomen, waarna het gepelde resultaat wordt gewogen en de deelnemer met het hoogste gewicht wordt uitgeroepen tot wereldkampioen garnaalpellen.
Huisnijverheid
Zaakvoerder Johan Pieters van garnalengroothandel Van Biesen en Pieters getuigt in het boek 'Garnalen' van Katrien Vervaele en Nancy Fockedey: "Ruim 25 jaar geleden deed ons bedrijf nog een beroep op een 20-tal thuispelsters uit Kieldrecht en omgeving. 's Morgens vroeg, rond 3, 4, 5 uur brachten we de garnaal rond. We zetten de zakken aan hun deur en tegen 10 uur waren die allemaal gepeld. Maar begin de jaren negentig van de vorige eeuw kwam er een Europese wet die strenge hygiënische normen oplegde en dat zette een domper op de huisnijverheid. We zijn toen overgestapt naar een eerste generatie garnaalpelmachines, maar dat was niet echt een succes.
 |
 |
 |
Machinaal bewerkte garnalen moesten nog eens gecontroleerd worden op achtergebleven pelletjes en de rechte garnalen moesten met de hand worden gepeld want de machine kon dat niet. In 1989, na de val van de Berlijnse muur, hebben we het industrieel handmatig pellen van garnalen net als onze Nederlandse collega's opgestart in Oost-Europa. In ons geval was dat in Polen. In 1997 is die activiteit, omwille van de stijgende loonkost in Polen, verschoven naar Marokko".
Rudy Praet, zoon van Louis, is momenteel nog de enige actieve Kieldrechtse beroepsvisser.
 |
 |
 |
 |
 |